Waarom zijn groepschats schadelijk voor kinderen en tieners?

Groepschats lijken onschuldig. Het is tenslotte maar WhatsApp of iMessage. Het voelt niet als echte social media. Maar dat is precies waar het misgaat. Groepschats zijn óók social media. En juist daar gaat het bij kinderen en tieners vaak fout.

Scholen, zowel op de basisschool als op de middelbare school, merken dezelfde patronen. Kinderen krijgen te vroeg toegang tot groepschats terwijl ze nog niet weten hoe je digitaal communiceert. Ze missen de basis van sociale vaardigheden die nodig is om te begrijpen wat woorden doen als je iemand niet ziet. Zonder toon, zonder gezichtsuitdrukking en zonder rem ontspoort zo’n gesprek veel sneller. Dit leidt tot pestgedrag, buitensluiting, grensoverschrijdende opmerkingen en eindeloze gesprekken die veel te zwaar zijn voor jonge breinen.

En zelfs op scholen waar telefoons verboden zijn, gaat het mis. De groepschats vinden plaats in de avonden en weekenden, maar dat wat daar gebeurt wordt op maandagochtend gewoon mee de klas in genomen. Leerkrachten zien kinderen gespannen binnenkomen door ruzies die online zijn ontstaan. Vriendschappen die in het weekend zijn gebroken. Schaamte over gedeelde screenshots. Boosheid over groepsdruk. Het beïnvloedt hun concentratie, hun gevoel van veiligheid en het verstoort de hele groepsdynamiek. En ja, dit is een verantwoordelijkheid van ons als ouders. Maar op het moment dat het zichtbaar doorwerkt in de klas moet een school er óók iets mee. Alleen kunnen leerkrachten dit er simpelweg niet bij dragen. Preventie is daarom noodzakelijk.

Een campagne die de realiteit laat zien

Een treffend voorbeeld van hoe groot dit probleem is, zien we in de campagne #beterinternet van KPN. In een prachtig en indringend filmpje van 5 min. (onderaan deze post), samen gemaakt met S10, wordt haarscherp neergezet wat er dagelijks gebeurt in groepsapps van jongeren. Je ziet hoe kinderen de druk voelen om mee te doen, hoe snel iets uit de hand loopt en hoe diep de impact kan zijn. Niet omdat ze slechte bedoelingen hebben, maar omdat ze nog niet geleerd hebben hoe je online grenzen bewaakt of omgaat met groepsdruk. Het filmpje laat gelukkig ook zien hoe het anders kan. Hoe één eerlijk gesprek of één moedige keuze de sfeer in een groep volledig kan kantelen.

Ik wil je daarom echt uitnodigen om deze video samen met je kinderen te kijken. Vooral met tieners. En helemaal met jongens, die minder snel delen wat er achter hun scherm gebeurt. Het opent het gesprek. Niet alleen met de vraag hoe was je dag, maar ook hoe was jouw dag online. Wat speelde er in de apps. Wat voelde goed. Wat voelde niet fijn. Dit is de nieuwe realiteit waarin gesprekken moeten plaatsvinden. Want zonder het gesprek blijft alle spanning in stilte onder de huid zitten.

Waarom groepschats zo snel ontsporen

Kinderen leren niet ineens automatisch hoe je communiceert zodra ze een telefoon hebben. Er gaat een hele leercurve aan vooraf. Wij leerden vroeger eerst hoe je een brief schrijft. Hoe je een mail opstelt. Hoe je iemand netjes te woord staat aan de telefoon. Hoe je een gesprek voert met een volwassene in een winkel. Hoe je je verwoordt als je iets spannend vindt. Pas daarna kwamen digitale vormen van communicatie. Kinderen slaan deze stappen nu over en starten direct in een omgeving waar nuance ontbreekt. Dat is te veel, te snel.

Supermoeder adviseert daarom: geen groepschats voor de leeftijd van zestien jaar.
Niet als straf, maar als bescherming. Omdat er eerst andere stappen nodig zijn voordat een kind klaar is voor communicatie die zoveel emotionele en sociale vaardigheden vraagt.

Laat kinderen eerst leren hoe je belt, hoe je een bestelling doet, hoe je iemand aanspreekt, hoe je brieven en mails schrijft, hoe je gevoelens verwoordt. Pas daarna kun je samen oefenen met communiceren via een app. En vanaf zestien jaar kun je hen op een gezonde manier begeleiden, nog vóór ze achttien zijn en volledig zelfstandig worden.

Maar hoe zit het dan met teamapps, klassenapps en sportgroepen

Veel ouders denken dat hun kind wel in een groepsapp moet voor school of sport. Maar deze norm hebben wij als ouders zelf gecreëerd. Scholen en sportclubs kunnen ook communiceren via mail, via nieuwsbrieven, via een online ouderportaal of zelfs via ouderwetse briefjes in de tas. We zijn het alleen verleerd. Als wij als ouders de norm veranderen, verandert de omgeving vanzelf mee. En dat is precies wat nodig is om onze kinderen te beschermen tegen de druk die groepschats veroorzaken.

Groepschats voelen onschuldig, maar ze drukken zwaar op het welzijn van kinderen. Door te wachten tot ze daar echt klaar voor zijn, geven we onze kinderen de kans om eerst de basis te leren, rust en overzicht te bewaren en stevig in hun schoenen te staan in een wereld die steeds digitaler wordt.

Het gesprek begint pas als we voorbij de schaamte gaan. En dit filmpje helpt daarbij. Props aan KPN voor deze prachtige campagne. De video kun je hieronder bekijken: eerst zelf daarna samen ❤️

Foto: Stichting HelpWanted
Zie voor meer informatie https://www.kpn.com/iedereen-behalve